Teofil Kowalski (ur. 27 kwietnia 1866 w Płocku, zm. 20 lutego 1932 w Strzelnie) – polski duchowny katolicki, muzykolog, pedagog, pisarz, publicysta.

W 1887 ukończył gimnazjum w Płocku i złożył egzamin dojrzałości. W latach 1887–1891 studiował na Akademii Duchownej w Petersburgu. W 1892 uzyskał tam stopień magistra teologii, a w 1894 stopień doktora prawa kanonicznego. Od 1894 do 1896 studiował teorię muzyki kościelnej w Ratyzbonie. Po powrocie do kraju był proboszczem i wikariuszem w różnych polskich miejscowościach zaboru rosyjskiego (m.in. od 1898 w SarnowieŹródła nie podają, w którym Sarnowie, a tych na terenie zaboru rosyjskiego było kilka).

W latach 1895–1902 wydawał, razem z ks. Eugeniusza Gruberskiego periodyk „Śpiew kościelny”, gdzie publikował prace z zakresu muzyki kościelnej, poświęcone głównie zagadnieniom i rozwojowi chorału gregoriańskiego. W innych czasopismach publikował artykuły krytycznie opisujące władzę duchowną. W 1902 opublikował w „Głosie” kilka felietonów, które stały się przyczyną jedenastoletniej suspensy. W 1913 został zmuszony do odwołania swoich wypowiedzi, co zaostrzyło jego konflikty z kościołem katolickim powodując, że po I wojnie światowej porzucił na zawsze stan duchowny. W trakcie zawieszenia nauczał języka polskiego w szkołach świeckich (m.in.