Powstanie w Niżnym Nowogrodzie w 1905 r. – robotnicze powstanie w osiedlach Sormowo i Kanawino, obecnie znajdujących się w granicach Niżnego Nowogrodu, jedno ze zbrojnych antycarskich wystąpień robotniczych podczas rewolucji 1905 r. Trwało od do , zostało stłumione przez wojsko i policję.
Tło wydarzeń W styczniu 1905 r. krwawa niedziela w Petersburgu stała się początkiem ruchu rewolucyjnego, który ogarniał kolejne regiony Imperium Rosyjskiego. Strajki robotnicze, protesty chłopskie oraz wystąpienia, podczas których formułowano postulaty narodowe, miały miejsce od guberni bałtyckich, Finlandii i Królestwa Polskiego, poprzez ziemie ukraińskie, centralną Rosję po Zakaukazie, Syberię i Azję Środkową. W październiku 1905 r. w całej Rosji wybuchł strajk generalnyMichał Heller, Historia Imperium Rosyjskiego, Warszawa 2009, s. 689–690.. W wielu miastach, a także na niektórych obszarach wiejskich Rosji powstały rady delegatów robotniczych i chłopskichR. Pipes, Rewolucja rosyjska, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1994, , s. 32.. 17 października car Mikołaj II wydał manifest październikowy, w którym zapowiadał nadanie mieszkańcom Rosji praw obywatelskich, w tym wolności wyznania, zrzeszania się i nietykalności osobistej, a także nadanie Dumie Państwowej władzy ustawodawczej.