Synagoga Garncarska (starsza) – synagoga wznosząca się od co najmniej 1356 do lat 70. XV w. na terenie istniejącej wówczas dzielnicy żydowskiej w Krakowie, w miejscu obecnego Collegium Nowodworskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego przy współczesnej ulicy św. Anny. Była siedzibą gminy żydowskiej i najważniejszym obiektem ówczesnej dzielnicy żydowskiej. Wraz z rozbudową Akademii Krakowskiej bóżnica została rozebrana, a społeczność żydowska przeniosła się w rejon kościoła św. Szczepana (zburzonego na początku XIX w.).

Historia Dzielnica żydowska Nie wiadomo kiedy dokładnie zaczęła w Krakowie funkcjonować najstarsza kolonia żydowska, ale Żydzi byli już tam obecni przed lokacją miasta. Wydany w 1257 dokument dotyczący nadania Krakowowi prawa niemieckiego nie wspomina o osadnikach żydowskich. Ale w najstarszej księdze Krakowa Herr Filip der Polen in der Judengasse gab uf Hancen magdassen sine Eydem eenen halben Hof in der Juden gasse już na samym początku, pod datą 1304 widnieje wzmianka o istnieniu w Krakowie Judengasse, czyli ulicy Żydowskiej. Już samo stosowanie takiej nazwy w nazewnictwie topograficznym Krakowa odzwierciedlało fakt istnienia w mieście dzielnicy żydowskiej.