thumb|Dalea feayi thumb|Dalea candida thumb|Dalea formosa Dalea, niedołupin (Dalea L.) – rodzaj roślin z rodziny bobowatych (Fabaceae). Obejmuje 192 gatunki. Występują one w Ameryce Północnej i wzdłuż Andów w Ameryce Południowej od środkowej Kanady na północy po północną Argentynę na południu. Największe zróżnicowanie jest w Meksyku, skąd znanych jest ok. 115 gatunków, z czego 75 to endemity tego kraju. Liczne gatunki rosną też na północ od Meksyku (23 gatunki to endemity Stanów Zjednoczonych i Kanady). Są to kserofityczne rośliny zielne i krzewy, rosnące w różnych formacjach i warunkach siedliskowych, przy czym często na skalistych zboczach, w wąwozach i na terenach pustynnych.
Nazwa rodzaju upamiętnia angielskiego botanika, aptekarza i lekarza – Samuela Dale'a (1659–1739).
Korzenie Dalea purpurea są żute ze względu na ich walory smakowe, a z liści tego gatunku sporządza się aromatyczne napary. Inne gatunki stosowane są jako lecznicze, ozdobne, pastewne, do ochrony gruntów przed erozją, pędy bywają wykorzystywane w plecionkarstwie i do wyrobu mioteł.