Pierwotne, średniowieczne założenie miejskie Mysłowic lokowane na prawie magdeburskim wykształciło się na przełomie XIII i XIV wieku. Zostało ono usytuowane około 200 m na południowy wschód od przedlokacyjnej osady. W środku obszaru wytyczono czworoboczny rynek, od którego w prostych liniach rozbiegały się ulice. Miasto znajdowało się na trasie szlaku solnego prowadzącego z Wieliczki do Wrocławia przez Kraków i Bytom. Dostępu do miasta strzegły bramy, w tym znajdująca się od strony zachodniej Brama Bytomska.
Prawdopodobnie jeszcze w drugiej połowie XIII wieku w rejonie skrzyżowania ulic Bytomskiej i Starokościelnej został wzniesiony kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny (kościół Mariacki). Był on wówczas obiektem w stylu gotyckim. W 1587 roku uległ on zniszczeniu i po odbudowie został on konsekrowany w 1598 roku.
W latach 1536–1546 na obszarze późniejszego parku Zamkowego przy ulicy Bytomskiej Salomonowie herbu Łabędź wznieśli pierwszą siedzibę szlachecką. Był to prawdopodobnie drewniany dwór alkierzowy na kamiennej podmurówce. W XVII wieku zamieszkali w nim nowi właściciele Mysłowic – Mieroszewscy herbu Ślepowron.