Jego opery stworzyły nowy model dramatu muzycznego, w którym muzyka stała się pełnoprawnym środkiem charakterystyki bohaterów.

Romantyczny rozkwit opery europejskiej (XIX wiek) thumb|Scena z Halki Stanisława Moniuszki W XIX wieku opera osiągnęła pozycję jednego z najważniejszych gatunków muzycznych Europy. Romantyzm przyniósł wzrost znaczenia emocjonalności, indywidualizmu i monumentalizmu scenicznego. We Włoszech rozwinął się styl bel canto, którego głównymi przedstawicielami byli Gioacchino Rossini, Vincenzo Bellini i Gaetano Donizetti. Styl ten opierał się na pięknie melodii, elastyczności frazy i wysokiej kulturze wokalnej. Centralną postacią włoskiej opery romantycznej stał się Giuseppe Verdi z jego zdolnością do łączenia dramatyzmu z wyrazistą melodyką; jego ówczesna twórczość miała silny związek z włoskim ruchem narodowym. Opery Verdiego pogłębiły psychologię postaci i zwiększyły dramatyczną spójność akcji scenicznej. W Niemczech Richard Wagner stworzył własną koncepcję dramatu muzycznego. Odrzucił tradycyjny podział na arie i recytatywy, rozbudował orkiestrę i podporządkował wszystkie elementy widowiska jednolitej wizji artystycznej. Szczególne znaczenie miała technika lejtmotywów oraz idea „dzieła totalnego”.