Rogelia Cruz Martínez (ur. 31 sierpnia 1941 w Gwatemali, zm. 11 stycznia 1968 w Escuintla) – gwatemalska królowa piękności, lewicowa aktywistka, członkini zbrojnego ugrupowania (FAR), zamordowana przez skrajnie prawicowy szwadron śmierci.

Życiorys Młodość i edukacja Urodziła się 31 sierpnia 1941 roku w Gwatemali, w rodzinie klasy średniej. Jej rodzicami byli Miguel Cruz Franco i Blanca Martínez. Ojciec był pianistą. Matka była natomiast nauczycielką, uczestniczącą w protestach przeciwko dyskryminacji i złym warunkom pracy, z którymi spotykały się kobiety pracujące w tym zawodzie. Miała dwie młodsze siostry (bliźniaczki).

Dorastała w uznawanej za prestiżową 10. dzielnicy (Zona 10) Gwatemali. W 1955 roku, w przeciągu dwóch miesięcy, zmarło oboje jej rodziców. Razem z siostrami zamieszkała wtedy u babki ze strony matki.

Początkowo uczęszczała do szkoły podstawowej im. Dolores Bedoi de Molina. Następnie pobierała nauki w Instituto Normal Central de Belén para Señoritas de Guatemala, szkole żeńskiej, która cieszyła się opinią zarówno elitarnej, jak i wolnomyślicielskiej. Ukończyła ją w październiku 1959 roku, uzyskując tytuł nauczycielki edukacji podstawowej (Maestra en Educación Primaria).