Adaptacja (łac. adaptatio – przystosowanie) – przystosowanie się organizmu polegające na zmianach budowy bądź sposobu funkcjonowania, które pozwalają mu funkcjonować w trwale odmienionych warunkach środowiskowych lub pod wpływem zewnętrznego stresu, a w konsekwencji umożliwiają dalsze rozmnażanie. Efektywność adaptacji określa dostosowanie.
Adaptacja jest istotną, dziedziczną lub niedziedziczną i podlegająca rozwojowi cechą wszystkich żywych organizmów. Adaptacja fenotypowa dotycząca zmian osobniczych nie jest dziedziczna. Adaptacja dziedziczna jest wynikiem doboru naturalnego lub sztucznego – poprzez eliminację cech niekorzystnych zwiększa szansę przetrwania organizmu i wydania większej liczby potomstwa. Zmiany adaptacyjne są dziedziczone poprzez przekaz zmodyfikowanego materiału genetycznego osobników, które mogły przetrwać w zmienionych warunkach środowiska. Organizmy przystosowują się do środowiska, w którym żyją. Organizmy zamieszkujące podobne siedliska często zyskują zbliżone przystosowania. Zjawisko takie zwane jest konwergencją dla gatunków o odległym pokrewieństwie lub ewolucją równoległą dla gatunków bliżej spokrewnionych.