Dekret grudniowy – dekret wprowadzony 21 grudnia 1807 roku przez władze Księstwa Warszawskiego. Stanowił akt wykonawczy do czwartego artykułu konstytucji Księstwa Warszawskiego, nadającego wolność osobistą wszystkim mieszkańcom KsięstwaBarbara Grochulska, Małe państwo wielkich nadziei, seria "Dzieje narodu i państwa polskiego", zeszyt III-43, KAW, Warszawa 1987, s. 27..
Dekret wprowadzał zasady kapitalistycznej własności ziemi zamiast poprzedniej feudalnej, co oznaczało formalnie, że feudalna relacja między panem a chłopem została zastąpiona cywilnoprawnym stosunkiem dwóch teoretycznie równych stron: właściciela ziemi i jej użytkownika. Faktycznie oznaczało to, że właścicielami ziemi w Księstwie pozostawali szlachcice. Chłopi natomiast nie tylko nadal nie mieli tytułu własności ziemi, którą użytkowali, ale tracili zwyczajowe prawa, które uniemożliwiały lub utrudniały szlachcie usuwanie poddanych z gospodarstwa. Po wejściu w życie dekretu grudniowego chłopi, choć formalnie byli już wolnymi ludźmi, w zamian za użytkowanie ziemi byli zobowiązani wypełniać na rzecz właściciela „powinności”, czyli najczęściej pańszczyznę. W przeciwnym wypadku mogli być wyrugowani z gospodarstwa przez szlachcicaDekret grudniowy, art. 3, Dziennik Praw Księstwa Warszawskiego, tom 1, nr 1, str. 10 - 12..