thumb|upright=1.4|Rzeczpospolita w granicach z 1660 roku z zaznaczoną Czarną Rusią (jako Schwarzreussen) na niemieckiej mapie z 1890 roku thumb|Województwo nowogródzkie Ruś Czarna – nazwa części obszaru na terenie dzisiejszej Białorusi. Jest to historyczna zachodnioeuropejska nazwa pojawiająca się epizodycznie w okresie późnej scholastyki bez wyraźnego określenia lokalizacyjnego. Nazwa ta nie była stosowana w dokumentach wytwarzanych w tym czasie we wschodniej Europie. Pojęcie Ruś Czarna odnosi się do różnych terytoriów działając albo jako termin geografii politycznej albo od końca XVIII wieku jako nazwa regionu kulturowego Górnego Poniemnia. Od XIX określana też jako położona między Prypecią, Ptyczem, dolną Berezyną i górnym Niemnem. Główne miasta regionu to Nowogródek, Wołkowysk, Słonim, Bobrujsk, Mozyr, Świsłocz, Nieśwież i powstałe później Baranowicze. Od północnego zachodu graniczy z Grodzieńszczyzną, od północy z Dzukią, od południa z Polesiem, od północnego wschodu z Rusią Białą, a od wschodu z Siewierszczyzną.