A.Kuczkowski, Magiczno‑symboliczna organizacja przestrzeni masywu Góry Chełmskiej koło Koszalina w średniowieczu i czasach nowożytnych, [w:] Czary i czarownictwo na Pomorzu. Materiały z konferencji naukowej, która odbyła się w dniach 17–18 maja 2007 r. w Marianowie, red.A.Majewska, Stargard 2008, s.59–74. Pierwsza wzmianka historyczna o Górze Chełmskiej pochodzi z 1214 roku, kiedy książę Bogusław II nadał klasztorowi norbertanów w Białobokach wieś Koszalin przypis 7.. W nadaniu tym położenie wsi określane jest wyrazem iuxta Cholin, co znaczy w pobliżu Chełma (Gollenberg). Fakt, że posłużono się nazwą Góry Chełmskiej dla określenia położenia wsi świadczy o pełnieniu znaczącej funkcji punktu orientacyjnego dla najbliższej okolicy.
Na przełomie XII i XIII wieku na Krzyżance zbudowano kaplicę pw. Najświętszej Marii Panny. Od XII wieku do ok. 1530 r. kaplica na Krzyżance była miejscem kultu chrześcijańskiego i pielgrzymowania. To tu, na cmentarzu przy sanktuarium maryjnym leży wielu pogrzebanych pątników, którzy sami dokonali wyboru miejsca swojego spoczynku.