Nie da się dokładnie określić skąd wzięły się wierzenia na temat gnomów, jednak wiadomo, że owe stworzenia są przedstawianie odmiennie na całym świecie. Łączy je to, że gnomy są w nich małe i materialistyczne.
Psychoanaliza Według psychoanalityka Carla Gustava Junga gnomy i skrzaty są „chtonicznymi” karłowatymi bóstwami, homunkulami podobnymi do Kabirów, a także symbolem „dziecięcych sił twórczych”, które „nieustannie dążą do przejścia z głębin na wyżyny”. Posiadają wiele cech psychologicznych charakterystycznych dla dzieci, okazując się na przemian figlarne, mądre lub okrutne. Według psychologii analitycznej są one jednym z symbolicznych przejawów archetypu wewnętrznego dziecka (lub puer aeternus: „wieczne dziecko” po łacinie) występującego u dorosłych niezależnie od płci. Kiedy Gnom reprezentuje również harmonijny i spontaniczny rozwój psychiki, wewnętrzne dziecko jest zalążkiem całości psychicznej.
Symbolika Gnomy są ściśle związane z badaniem kryształów i kamieni szlachetnych i zapowiadają „nowego człowieka, pojednającego się z naturą i jej poznaniem”, tego, „który przemienił się w prawdziwe złoto” oraz „który odnalazł prawdziwą siarkę, o której zapomniał podczas swoich pierwszych eksperymentów”.