Gwardia Szwajcarska (łac. Cohors pedestris Helvetiorum a sacra custodia Pontificis, wł. Guardia Svizzera Pontificia) – piesza formacja wojskowa pełniąca rolę straży przybocznej papieża, formalnie istniejąca od XVI wieku.
Uważana za najmniejszą i najstarszą istniejącą armię świata – od roku 1506Informacja na stronie internetowej Watykanu. W swej historii funkcjonowała z przerwami (po raz pierwszy od 1527 do 1548 roku, kiedy reaktywował ją papież Paweł III). W 1798 rozwiązana wskutek okupacji wojsk francuskich (napoleońskich) i reaktywowana w 1801 przez papieża Piusa VII oraz ponownie rozwiązana w 1808 i w 1814 przywrócona przez tegoż papieża.
Historia thumb|Konklawe 1565–1566 – po prawej strzegący wejścia gwardzista thumb|Współcześni gwardziści (z wyposażeniem w broń drzewcową) Pierwszą gwardię papieską zwerbowano w 1505 roku na polecenie papieża Juliusza II za pieniądze augsburskiego przedsiębiorcy i finansisty, Jakoba FuggeraWedług informacji ze strony poświęconej rodowi Fuggerów ..