Historia Złotego Stoku rozpoczyna się w XIII wieku.
Za dynastii Piastów mały| Zanim pojawiły się pierwsze wzmianki na temat osady w tamtym miejscu wiadomo, że teren dzisiejszego miasta znajdował się na zalesionym terenie tuż przed masywem Gór Złotych. Wiadomo, że był to teren nie sprzyjający osadnictwu oraz teren graniczny między Księstwem Śląskim a Czechami. W 1230 roku Henryk Brodaty uposażył augustianów z Kamieńca Ząbkowickiego 150 łanami lasów od Dzbanowa po Złoty Stok. Z czasem klasztor zaczął prowadzić na tym terenie akcje kolonizacyjną. W 1260 pojawiają się pierwsze wzmianki o wsiach, które dziś otaczają Złoty Stok. Jest to Mąkolno (Villa Meinfridi), Płonica (Villa Heimrici), Chwalisław (Villa Folmeri). W 1273 Henryk IV Prawy (Probus) zezwolił zakonowi cystersów w Kamieńcu prowadzić poszukiwania górnicze w okolicach dzisiejszego Złotego Stoku. Wkrótce zaczęto prowadzić prace kopalniane na zboczu góry Haniak. W dokumencie z klasztoru cystersów z 1291 roku jako świadek występuje Heidenricus dictum de Richinstein, który był dziedzicznym włodarzem ziemskim. Jest to pierwszy dokument, w którym występuje nazwa miasta, lecz nie chodzi tu o nie. Pierwszym dokumentem, gdzie ta nazwa odnosi się do osady pojawia się w 1293 i występuje pod nazwą Richinstein.