Permutacyjna wielowymiarowa analiza wariancji (ang. permutational multivariate analysis of variance, w skrócie PERMANOVA) – test statystyczny wykorzystywany w statystyce wielowymiarowej, będący jednym z testów permutacyjnych. PERMANOVA może być postrzegana jako nieparametryczna alternatywa dla testu MANOVA. Jest używana wtedy, gdy chcemy porównać dwie grupy badanych (lub większą liczbę grup) pod względem dwóch zmiennych zależnych. Ponieważ nie jest to test parametryczny, może być użyty wtedy, gdy nie są spełnione założenia konieczne do tego, aby móc przeprowadzić test MANOVA.
Przykład wykorzystania testu PERMANOVA: Porównujemy trzy grupy badanych osób (np. osoby młode, osoby w średnim wieku i seniorów) pod względem dwóch zmiennych zależnych: ciśnienie krwi i poziomu cholesterolu.
Pierwotnie PERMANOVY używano wyłącznie w badaniach realizowanych na potrzeby ekologii, natomiast obecnie jest stosowana również poza tą dziedziną: w naukach medycznych, społecznych, biologicznych, ekonomicznych, rolniczych, w chemii itd.