Nie odkryto szczątków kopalnych hoacyna, a jedynie szczątki przedstawicieli kilku kopalnych gatunków należących do tej samej rodziny: mioceńskiego Hoazinoides magdalenae (w Kolumbii), oligoceńskiego lub mioceńskiego Hoazinavis lacustris (w Brazylii), mioceńskiego Namibiavis senutae (w Namibii i być może w Kenii) oraz eoceńskiego Protoazin parisiensis (we Francji).

Morfologia i anatomia Długość ciała wynosi 58,5–70 cm, masa ciała 700–900 g. Czubek na głowie mierzy od 4 do 8 cm, rozpoczyna się na czole. Pozostałe wymiary, podane w milimetrach, przedstawia tabela: Długość skrzydła Dł. skoku Dł. dziobaod nasady ♂ (n=10) 306–355 270–314 31–35 ♀ (n=10) 310–328 277–322 30–36

W upierzeniu nie występuje dymorfizm płciowy. Hoacyn to duży ptak o zwalistej sylwetce, stosunkowo krótkich, szerokich, zaokrąglonych skrzydłach oraz prostokątnym ogonie i długiej szyi. Głowa skąpo opierzona, widoczny luźny czub. Dużą część boków głowy zajmuje naga, niebieska skóra, okalająca oko. Dziób krótki, gruby, bocznie spłaszczony. W upierzeniu hoacyna dominuje barwa brązowa, płowa i czarna. Wierzch ciała głównie czarny i ciemnobrązowy, pokryty płowymi pasami oraz, w przypadku pokryw skrzydłowych, płowymi końcówkami. Lotki I rzędu soczyście kasztanowe. Gardło i pierś płowe, brzuch i okolice kloaki kasztanowe.