thumb|Podział administracyjny Wielkiego Księstwa Litewskiego w połowie XVI wieku Pomiara włóczna – reforma rolna na terenach Wielkiego Księstwa Litewskiego (obecnie Ukrainy, Białorusi, Litwy, Żmudzi i wschodniego Podlasia), przeprowadzona w drugiej połowie XVI i na początku XVII wieku; charakterystycznymi cechami była komasacja gruntów, zastąpienie świadczeń pobieranych od chłopów czynszem oraz wprowadzenie trójpolówkiT. Wasilewski, Pomiara włóczna, [w:] Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, red. M. Kamler, t. 2, Warszawa 1981, s. 109.. Rozpoczęta przez Zygmunta I i Bonę, kontynuowana przez Zygmunta Augusta. thumb|Schemat organizacja zagród po pomiarze włócznej Samorzutne osadnictwo, które trwało na tych ziemiach do połowy XVI wieku wytworzyło nieregularna zabudowę i rozproszony układ pól.
Z inicjatywy królowej Bony na terenie Królewszczyzn, która wykupiła w 1533 roku z rąk kanclerza Olbrachta Gasztołda zastawione dobra królewskie z Bielskiem, Surażem, Brańskiem, Narwią i KleszczelamiM. Bogucka, Bona Sforza, Wrocław 2004, s. 115. i w następstwie tego otrzymała je od Zygmunta I Starego w dożywotnie władanie, rozpoczęto porządkowanie przestrzenne i komasację gruntów.