Czopowatość bulw ziemniaka i pstra plamistość pędów ziemniaka – wirusowa choroba ziemniaka (Solanum tuberosum) wywołana przez Tobacco rattle virus.
Polska nazwa wirusa: wirus nekrotycznej kędzierzawki tytoniu, nazwy angielskie: Tobacco rattle virus, Tobacco rattle nepovirus, Tobacco rattle tobravirus, TRV, preferowana nazwa Tobravirus tabaci.
Występowanie i szkodliwość Wirusa TRV wykryto na ponad 400 gatunkach roślin, wśród roślin uprawnych są to m.in. burak, czosnek, fasola, groch, irys, jęczmień, kapusta, kukurydza, ogórek, papryka, piwonia, słonecznik, szpinak, tulipan, ziemniak. Na wielu z nich nie powoduje objawów. Wirus zwykle nie przemieszcza się w obrębie rośliny i często pozostaje w korzeniach zainfekowanych żywicieli; u piwonii i ziemniaków może jednak pojawić się także w częściach nadziemnych.
Wywołana przez TRV choroba powoduje pogorszenie jakości bulw i zmniejszenie plonu, które może wynieść nawet 30%. Jeszcze większe są straty z powodu pogorszenia jakości bulw. Porażone bulwy nie nadają się do sprzedaży ani przetwórstwa na frytki i chipsy. Przepisy prawne określają dopuszczalne porażenie bulw sadzeniakowych wirusami dla różnych klas kwalifikacyjnych, ale obejmują one wszystkie wirusy, bez ich rozróżniania.