Anarchia, państwo, utopia (teoria legalistyczna) – traktat z filozofii politycznej autorstwa Roberta Nozicka, opublikowany w 1974 i prezentujący jego teorię sprawiedliwości.
Kontekst powstania Praca Nozicka powstała w odpowiedzi na teorię sprawiedliwości Johna Rawlsa (1971) i jest najbardziej znaną jego krytyką, zarówno w zakresie koncepcji sprawiedliwości i, jak i modelu państwa, który jest jej konsekwencją.
John Rawls zaproponował nowatorską koncepcję umowy społecznej, w której projektował sprawiedliwe zasady dystrybucji dóbr w strukturze podstawowej społeczeństwa. Struktura podstawowa jest układem zasadniczych instytucji politycznych, społecznych i gospodarczych w danym społeczeństwie, określających warunki życia i oczekiwania jednostek ludzkich w społeczeństwie.
Nozick nie zgadzał się ze sformułowanymi przez Rawlsa zasadami sprawiedliwości i zaprezentowanym przez niego modelem społeczeństwa. Swoją propozycję sformułował w książce Anarchia, państwo, utopia.
W przeciwieństwie do Rawlsa, który rozwijał i modyfikował swoją teorię przez dziesięciolecia, w toku dyskusji z krytykami i zwolennikami, Nozick przedstawił swoją koncepcję w tym jednym traktacie, nie odnosząc się do późniejszych krytyk i nie rozwijając jej.