Villancico – hiszpański gatunek pieśni i poezji wykonywanej bez lub z akompaniamentem instrumentów, utrwalony w XV wieku, rozwijany i zmieniający formę do współczesności, kiedy począwszy od XX wieku stał się synonimem hiszpańskiej kolędy. Wg niektórych muzykologów, w XVI wieku na terenach Hiszpanii, Portugalii, Niderlandów, południowych Włoch i Nowego Świata villancico był bardziej popularny od dominującego wówczas na pozostałych obszarach Europy madrygału.
Historia
Villancico wywodzi się ze średniowiecznej piosenki ludowej opatrzonej tekstem o tematyce religijnej lub świeckiej, często w formie poematu miłosnego. Przypominał wtedy francuskie virelai i cantigę, włoską ballatę oraz hiszpańsko-arabski zehel. W XV wieku struktura villancico przybrała ustaloną formę i utrwaliła się w kilku zbiorach pieśni cancioneros (np. Cancionero de Palacio). Ówczesne pieśni miały zazwyczaj okalający układ ABBA, z rozpoczynającym i kończącym refrenem estribillo, kilka strofek copla i fakturę nota contra notam.