Oryginalnym wkładem Narojka w teorię realnego socjalizmu była jego charakterystyka aktywności interesów w mechanizmie władzy. Logika podejmowania decyzji w tym systemie zakłada jednorodność charakteru centralnego decydenta oraz jego skłonność do antycypacji przyszłego stanu rzeczy jako oczywistego. Z jednej strony oznaczało to istnienie warstwy oficjalnej podejmowania decyzji, zakładającej ideologiczny projekt przekształcenia społeczeństwa i jego instytucji, z drugiej napotykało na warstwę podskórną, oznaczającą usankcjonowanie niejasnych, niejawnych interesów grupowych i pozycyjnychEdmund Wnuk-Lipiński (1996) Procesy decyzyjne w realnym socjalizmie, w: Winicjusz Narojek. Jednostka wobec systemu. Antropologia trwania i zmiany, Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, Warszawa, str. 191- 193.
Włodzimierz Wesołowski podkreśla wyjątkową zdolność Winicjusza Narojka do analizowania związków między totalną organizacją instytucjonalną społeczeństwa a psychikami, indywidualnymi ale bardzo typowymi zachowaniami ludzi w odpowiedzi na systemową presję i ich odpowiedź w postaci walki o autonomię.