mały|Zdjęcie lotnicze obozu Auschwitz-Birkenau z 25 sierpnia 1944 r., obóz cygański został wyróżniony kolorem Cygański obóz rodzinny (niem. Zigeunerfamilienlager) – sekcja BIIe obozu koncentracyjnego Auschwitz II-Birkenau. przeznaczona dla więźniów cygańskich. Obóz istniał od końca lutego 1943 r. do początku sierpnia 1944 r.
Geneza obozu Od samego początku przejęcia władzy przez nazistów Romowie byli poddawani wielu restrykcjom (ograniczenie swobody poruszania się, badania rasowe czy konieczność rejestracji). We wrześniu 1935 roku w Norymberdze stwierdzono ich rasową obcość, na równi z Żydami, i odtąd nie mogli uzyskiwać praw obywateli Rzeszy. Krótko po wybuchu II wojny światowej Niemcy postanowili pozbyć się Romów z terenu Rzeszy: przesiedlano ich do Generalnego Gubernatorstwa, gdzie trafiali do gett żydowskich i obozów dla Żydów (obóz cygański w getcie łódzkim), większość wymordowano w Kulmhof lub w wyniku pozaobozowej eksterminacji.
16 grudnia 1942 roku Heinrich Himmler zdecydował o deportacjach pozostałych Romów do obozu koncentracyjnego. 29 stycznia 1943 r. uściślono, że miejscem deportacji ma być obóz Auschwitz. W związku z tym w obozie Auschwitz II-Birkenau kompleksu KL Auschwitz utworzono familijny obóz cygański.