thumb|Starczy portret księżnej Natalii Golicyny (1741–1838), uznanej po publikacji noweli za pierwowzór hrabiny Anny Fiedotowny (lata 30. XIX wieku, autor nieznany) thumb|Dawna rezydencja księżnej Natalii Golicyny w Petersburgu, tradycyjnie nazywana „” (2016) thumb| w Petersburgu, do którego trafił Herman, gdy postradał zmysły (2012) Dama pikowa (ros. Пиковая дама, Pikowaja dama) – nowela rosyjskiego pisarza Aleksandra Puszkina napisana w 1833 i opublikowana w 1834 w petersburskim czasopiśmie „Bibliotieka dla cztienija”. Głównym motywem jest fantastyczna opowieść o trzech tajemniczych kartach, które pozwalają zdobyć majątek w grze w faraona. W opowiadaniu rzeczywistość przeplata się ze światem niezwykłości i grozy. Dama pikowa uważana była zawsze za najwybitniejsze osiągnięcie nowelistyczne Puszkina, a zachwyty nad mistrzostwem autora wypowiadali m.in. Prosper Mérimée, Fiodor Dostojewski i Lew Tołstoj.
Po publikacji opowiadania za pierwowzór występującej w nim starej hrabiny Anny Fiedotowny uznano rosyjską arystokratkę Natalię Golicynę (1741–1838).