Lucernarium, mniej poprawnie lucenarium (łac. lucernarium – czas zapalania lamp, nabożeństwo wieczorne, lucernarium; od łac. lucerna – lampa) – obrzęd wieczornego zapalania świateł i dziękczynienia za dar światła, starożytna forma modlitwy chrześcijańskiej, obecnie zwykle połączona z nieszporami.
Lucernarium w pierwotnym chrześcijaństwie Tradycja Apostolska pseudo-Hipolita, pochodząca być może z III wieku, zawiera modlitwy towarzyszące wprowadzeniu światła na wieczorny posiłek (de introductione lucernae in cena communitatis). W IV wieku ceremonia domowa została zaadaptowana do liturgii; Egeria opisuje codzienny ryt wieczornego zapalania światła w bazylice Anastasis w Jerozolimie. Od tych ceremonii wywodzą się obrzędy związane z paschałem podczas wigilii paschalnej.
Lucernarium obecnie
Obrządek rzymski W liturgii godzin obrządku rzymskiego zasadniczo lucernarium nie ma. Niektóre warianty obrządku rzymskiego powstałe po soborze watykańskim II, na przykład liturgia Monastycznych Wspólnot Jerozolimskich, włączyły lucernarium do swoich obrzędów.