Mit kompensacyjny, funkcja kompensacyjna – określenie motywu w dziełach artystycznych (zwykle fabularnych), które promują pogląd, że istnieje możliwość wygranej w najbardziej niedogodnych warunkach, nawet w czasie klęski. Mit ten pojawia się zwłaszcza w dziełach napisanych w historycznym i kulturowym kontekście potrzeby psychologicznej kompensacji; jak napisał Jacek Dukaj: „Prawdziwi zwycięzcy nie muszą się pocieszać baśniami o zwycięstwach fikcyjnych”.
Mit kompensacyjny wynika z pamięci o negatywnych wydarzeniach (klęsce militarnej, upadku państwowości) i emocjach (np. lęku). Może być uzasadnieniem postawy heroizmu. Pełni funkcję terapeutyczną na skalę społeczną. Termin został ukuty przez Kazimierza Wykę.
W kontekście polskim popularyzacja tego mitu wynika z XIX-wiecznego zapotrzebowania czytelników okresu rozbiorów i kryzysu pozytywizmu na literaturę ukazującą silną, niepodległą Polskę. Termin jest stosowany m.in.