Teatr i jego sobowtór () – zbiór esejów Antonina Artauda wydany 1 lutego 1938 roku. Opisuje poglądy autora na ówczesny teatr i próbę naprawy poprzez teatr okrucieństwa.

Okoliczności powstania utworu W 1924 roku Artaud dołączył do grupy surrealistów pod przywództwem André Bretona, autora manifestu surrealizmu. Na skutek konfliktu pomiędzy członkami, Artaud razem z Philippe Soupaultem i Rogerem Vitrakiem opuścili grupę. Artaud, Vitrac i Robert Aron założyli we trójkę działający w latach 1926–1929 Teatr imienia Alfreda Jarry.

W roku 1931 artysta zobaczył przedstawienie grupy tanecznej prezentującą teatr balijski, co na tle kultury zachodu wywarło na nim silne wrażenie.

W 1932 roku na łamach magazynu „La Nouvelle Revue française” napisał esej, przedstawiając swój teatr okrucieństwa. Za swojego życia Artaud wyprodukował tylko jedną sztukę, która wcielała teorie teatru okrucieństwa w życie; w 1935 roku wystawił i wyreżyserował Rodzinę Cencich, adaptację dramatycznego dzieła o tym samym tytule autorstwa angielskiego poety Percy’ego Shelley, w paryskim Théâtre des Folies-Wagram. Sztuka nie odniosła sukcesu komercyjnego ani krytycznego i została wystawiona 17 razy.