Osoba myśląca krytycznie zwraca uwagę między innymi na:
dowody w świecie rzeczywistym oddzielenie problemu od jego kontekstu kryteria prawidłowego wydania osądu metody formułowania osądu dla danego problemu teorie i pojęcia przydatne do zrozumienia problemu oraz postawionego pytania
Zgodnie z eksperckim konsensusem z 1990 roku (raport delficki) składa się na nie sześć umiejętności poznawczych: interpretacja, analiza, ewaluacja, wnioskowanie, wyjaśnianie i samoregulacja, oraz wymiar dyspozycyjny, czyli stałe nastawienia, takie jak dociekliwość, otwartość umysłu i ostrożność w formułowaniu sądów.
Myślenie krytyczne wykorzystuje nie tylko logikę, ale także inne aspekty intelektualne, takie jak jasność, dokładność, precyzja, trafność, głębia, szerokość, znaczenie i uczciwość.