61–63 / 65–115., wprowadzona w celu ujednolicenia różnorodnych systemów pozaborczych w Polsce, szczególnie w zakresie rodzaju i formy funkcjonowania gmin oraz miast..
W artykule uwzględniono wszelkie zmiany na szczeblach wojewódzkim, powiatowym i gminnym, takie jak zmiany granic i składu jednostek terytorialnych, tworzenie i likwidacja gmin oraz powiatów, zmiany statusu miast i gmin, a także zmiany nazw poszczególnych jednostek administracyjnych. Wykazy zostały uźródłowione odnośnikami do oryginalnych aktów prawnych.
Kontekst historyczny mały Podział administracyjny państwa powinien być dostosowany do warunków fizjograficznych, ekonomicznych, społecznych oraz demograficznych, a także odpowiadać celom określanym przez państwo i realizowanym przez władze lokalneUra, E., Podział terytorialny państwa oraz terytorialna organizacja rad narodowych i ich organów, [w:] Ustrój rad narodowych i administracji terenowej, red. K. Sobczak, K. Szajdakowska, Warszawa 1984, s.79. W przypadku ziem polskich funkcja ta miała jednak ograniczone znaczenie, ponieważ państwa zaborcze wykorzystywały podziały terytorialne jako narzędzie osłabiania spójności narodu polskiego. Częste korekty granic odzwierciedlały interesy zaborców, natomiast ich brak bywał próbą zatrzymania naturalnych procesów społeczno-gospodarczych zachodzących na tych terenach.