komuniści rad, socjaliści wolnościowi, leniniści, anarchiści i marksiści) twierdzą, że stanowią one najbardziej naturalną formę organizacji klasy pracującej i są niezbędne zarówno do zorganizowania rewolucji proletariackiej, jak i do wdrożenia społeczeństwa anarchistycznego lub komunistycznego.
W teorii socjalistycznej i ruchach politycznych Anarchizm
Anarchiści postulują budowę społeczeństwa bezpaństwowego, opartego na horyzontalnej organizacji społecznej poprzez dobrowolne federacje komunalne, w których rady pracownicze i dobrowolne stowarzyszenia pełnią funkcję podstawowych jednostek. Wczesne koncepcje tej idei pojawiły się w pismach francuskiego filozofa anarchistycznego Pierre’a-Josepha Proudhona, który w swojej teorii mutualizmu wyobrażał sobie społeczeństwo zorganizowane poprzez rady pracownicze, spółdzielnie i inne formy zrzeszeń robotniczych.
Podczas I Międzynarodówki zwolennicy Proudhona oraz kolektywiści pod przewodnictwem Michaiła Bakunina opowiadali się za wykorzystaniem rad pracowniczych zarówno jako środka organizacji walki klasowej, jak i jako podstawy przyszłego społeczeństwa anarchistycznego. Piotr Kropotkin, pisząc w anarchistycznym czasopiśmie „Le Révolté”, chwalił robotników rosyjskich za użycie tego typu organizacji w czasie rewolucji 1905 roku.