W wymiarze prawnym stanowiła próbę połączenia tradycyjnych rozwiązań w zakresie reformy agrarnej z instrumentami planowania przestrzennego na obszarach wiejskichMonika Król, Scalanie gruntów jako instrument gospodarowania przestrzenią na obszarach wiejskich, Studia Iuridica, 2022, Tom 99..

Regulacja z 1982 r. wprowadzała szczegółowe zasady dotyczące przesłanek prowadzenia postępowań scaleniowych i wymiennych, wskazując, że mogły być one inicjowane zarówno z urzędu, jak i na wniosek właścicieli gruntów, o ile przemawiały za tym względy gospodarcze, społeczne bądź środowiskowe. Kluczową rolę w całym procesie przypisano organom administracji terenowej, w szczególności naczelnikowi gminy, a w dalszej perspektywie staroście, który odpowiadał za wszczęcie i przeprowadzenie postępowania. Ustawa przewidywała również powoływanie komisji scaleniowych, złożonych z właścicieli i użytkowników gruntów objętych postępowaniem, co nadawało procesowi charakter częściowo partycypacyjny. Wyraźnie podkreślano zasadę ekwiwalentności, zgodnie z którą każdy właściciel powinien otrzymać działki odpowiadające wartością i jakością gruntom posiadanym dotychczas. W razie różnic dopuszczano możliwość stosowania dopłat i rekompensat.