mały|alt=Graficzna reprezentacja przykładowej maszyny Boltzmanna.| Maszyna Boltzmanna bez ograniczeń: - cztery neurony warstwy widocznej, - trzy neurony warstwy ukrytej; linie łączą każdy neuron z pozostałymi, co oznacza, że oddziaływania występują między wszystkimi neuronami sieci; brak tu jakichkolwiek ograniczeń Maszyna Boltzmanna (znana także jako model Sherringtona–Kirkpatricka z polem zewnętrznym lub stochastyczny model Isinga), nazwana na cześć Ludwiga Boltzmanna, to model sztucznej sieci neuronowej. Dynamika tych sieci neuronowych oparta jest na podobieństwie do dynamiki procesów stochastycznych. Wyróżnia się maszyny Boltzmanna bez ograniczeń, gdzie każdy neuron sieci łączy się z wszystkimi innymi neuronami tej sieci oraz maszyny Boltzmanna z ograniczeniami. Dopiero te drugie okazały się przydatne w praktycznych problemach uczenia maszynowego oraz wnioskowania, gdy przy odpowiednim ograniczeniu połączeń uczenie zaczęło być wystarczająco efektywne, aby rozwiązywać praktyczne problemy.
Nazwa tych sieci neuronowych pochodzi od rozkładu Boltzmanna znanego z mechaniki statystycznej.