Nie tylko bronił koncepcji Stwórcy przed tym kontrargumentem, ale również próbował ją udowodnić przez aprioryczne argumenty, jak ontologiczny i kosmologiczny, zadając słynne pytanie: Dlaczego istnieje raczej coś niż nic? Był również prekursorem ruchu ekumenicznego – jako luteranin popierał zbliżenie do katolicyzmu.
Filozofia Leibniza stoi w ścisłym związku z naukowymi badaniami jego czasów.
Jego myślenie filozoficzne składa się z wielu pojedynczych artykułów i tekstów, a nie jednego spójnego dzieła. Napisał jedynie dwa pełnowymiarowe traktaty filozoficzne, z czego tylko Teodycea z 1710 roku została opublikowana za jego życia.
W przeciwieństwie do Spinozy, u którego jednostka rozpływa się w jednej boskiej substancji, ogarniającej cały świat, Leibniz jest przeniknięty poczuciem odrębności i wartości jednostki. Świat jest dla niego zbiorowiskiem „monad”, to jest indywidualnych jednostek siły. Jest ich nieskończenie wiele i różnią się między sobą stopniem doskonałości, tak że nie ma dwóch monad jednakowych. Organizmy są zbiorami monad (np.