thumb|Więzienie „Brygidki” we Lwowie. Zdjęcie wykonane w lipcu 1941, wkrótce po zajęciu miasta przez wojska niemieckie Więzienia NKWD na okupowanych ziemiach polskich w latach 1939–1941 – system więzienny zorganizowany przez aparat bezpieczeństwa ZSRR na terenach wschodniej Polski, które w wyniku agresji 17 września 1939 roku znalazły się pod sowiecką okupacją.
Po zajęciu Kresów Wschodnich przez Armię Czerwoną tamtejsze więzienia i areszty zostały przejęte przez NKWD. W ciągu niespełna dwóch lat sowieckie służby bezpieczeństwa aresztowały co najmniej 110 tys. obywateli II Rzeczpospolitej różnych narodowości. Liczba aresztowanych była tak duża, że konieczne stało się tworzenie nowych więzień i rozbudowa istniejących.
W stalinowskim systemie represji więzienia pełniły przede wszystkim funkcję aresztów, w których osoby zatrzymane poddawano śledztwu, oraz punktów etapowych, z których więźniów wywożono albo do więzień wyższego szczebla lub właściwych terytorialnie – w celu dalszego prowadzenia śledztwa – albo do miejsc odbywania kary. W więzieniach panowały bardzo trudne warunki bytowe i sanitarne. Więźniowie często spędzali w celach nawet do 12 miesięcy lub więcej, oczekując na zakończenie śledztwa i wydanie wyroku. Następnie większość z nich wywożono do łagrów.