Erupcja Samalasa w 1257 roku – katastrofalna erupcja wulkanu Samalas, położonego na indonezyjskiej wyspie Lombok. Zdarzenie to miało przypuszczalnie Indeks Eksplozywności Wulkanicznej (ang. Volcanic Explosivity Index, VEI) równy 7, co czyni ją jedną z najpotężniejszych erupcji wulkanicznych w holocenie. Erupcja spowodowała powstanie rozległej kaldery, w której znajduje się jezioro . Późniejsza aktywność wulkaniczna doprowadziła do powstania nowych stożków wulkanicznych w kalderze, m.in. aktywnego stożka Barujari.
Wydarzenie to wytworzyło kolumny erupcyjne sięgające dziesiątek kilometrów w atmosferę oraz lawiny piroklastyczne, które pokryły znaczną część Lomboku i dotarły przez morze na sąsiednią wyspę Sumbawa. Przepływy te zniszczyły ludzkie osady, w tym , stolicę królestwa na Lomboku. Popiół wulkaniczny dotarł nawet do Jawy, opadając w odległości do 340 kilometrów od wulkanu, a erupcja wyrzuciła ponad 10 km³ skał i popiołu.