Początki debaty Na początku XX wieku wydatki państwowe znacząco wzrosty, m.in. w związku z wojną burską. Pomiędzy 1895 a 1902 r. budżet Wielkiej Brytanii wzrósł o 40%J. Amery, „Joseph Chamberlain and the Tariff Reform Campaign. The Life of Joseph Chamberlain, Volume 5", New York 1969.. W 1902 roku rząd Arthura Balfoura wprowadził ponownie cło na zboże i mąkę – pierwszy raz od 1869 roku. Choć oficjalnie miało charakter fiskalny, stało się początkiem ogólnonarodowej debaty nad zasadnością polityki wolnego handlu.
Równocześnie w Wielkiej Brytanii miała miejsce Konferencja Kolonialna, na której premier Kanady zaproponował zacieśnienie relacji handlowych między dominiami a metropolią, przy użyciu mechanizmu celnego.
Program Josepha Chamberlaina mały|Joseph Chamberlain W 1903 roku Joseph Chamberlain ogłosił publicznie program reformy taryfowej. Zakładał on:
wprowadzenie ceł ochronnych na towary przemysłowe, preferencje handlowe dla dominiów i kolonii, budowę bardziej jednolitego rynku imperialnego.
W wystąpieniach Chamberlain podkreślał, że wolny handel przestał być sprawiedliwy, gdy inne kraje stosowały wysokie bariery celne, a brak preferencji imperialnych grozi rozkładowi Imperium w przyszłości.