Sykofancja (z gr. σύκοφαντία sykophantía) – termin określający zachowanie polegające na nieszczerym, przesadnym schlebianiu, donoszeniu lub potwierdzaniu cudzych poglądów w celu uzyskania osobistych korzyści. W języku potocznym pojęcie bywa łączone z lizusostwem i serwilizmem, a w tekstach publicystycznych definiowane jest jako schlebianie odbiorcy w taki sposób, aby był on stale zadowolony z nadawcy komunikatu.
We współczesnych dyskusjach o sztucznej inteligencji termin ten stosuje się również w odniesieniu do tzw. sykofancji SI (), czyli skłonności modeli językowych do bezkrytycznego potwierdzania tez użytkownika, wzmacniania jego przekonań i schlebiania mu niezależnie od poprawności faktów.
Etymologia i tło historyczne
Pojęcie „sykofancja” wywodzi się ze starogreckiego słowa συκοφάντης sykophántēs, które pierwotnie oznaczało osobę składającą złośliwe lub bezzasadne oskarżenia, zwłaszcza w kontekście prawa ateńskiego. W literaturze etymologicznej wskazuje się na złożenie rzeczownika σύκον sýkon („figa”) i czasownika φαίνω phaínō („pokazywać”), choć szczegółowe wyjaśnienie pierwotnego sensu tego zrostu pozostaje dyskusyjne.