Kanonierka rzeczna – niewielki okręt artyleryjski, przeznaczony do służby na rzekach, jeziorach i kanałach, mniejszy od monitora rzecznego. Kanonierki rzeczne przeznaczone były do ostrzeliwania celów lądowych, wspierania wojsk lądowych i patrolowania rzek. Wyporność kanonierek rzecznych wynosiła od kilkudziesięciu do ok. 500 ton, zwykle 100–300 ton. Charakteryzowały się one małym zanurzeniem, umożliwiającym pływanie po szlakach śródlądowych. Przeważnie uzbrojone były w 1 lub 2 działa kalibru od 75 mm do 150 mm, ponadto w działa małego kalibru oraz karabiny maszynowe. Część okrętów tej klasy była lekko opancerzona.
Klasa okrętów określanych jako kanonierki rzeczne była niejednolita. Oprócz opancerzonych jednostek, konstruowanych pod kątem przydatności do walki, budowano okręty przypominające konstrukcyjnie statki cywilne, o obszernych nieopancerzonych nadbudówkach (do tej grupy głównie zaliczały się kanonierki kolonialne, w których nacisk kładziono na funkcje patrolowe i możliwość dłuższego przebywania załogi, a także możliwość zabierania dodatkowych żołnierzy lub osób).