Zjawisko to opiera się na mechanizmach psychologicznych, m.in. prawie Webera-Fechnera, zgodnie z którym niewielkie zmiany bodźca (w tym przypadku masy netto) poniżej pewnego progu nie są rejestrowane przez ludzkie zmysły. Strategia ta pozwala wytwórcom zachować „atrakcyjną cenę półkową”.
Do powszechnych technik stosowanych przez producentów należą:
zmniejszanie gramatury przy zachowaniu wymiarów opakowania (np. poprzez stosowanie wklęsłego dna w słoikach lub butelkach), zwiększanie objętości powietrza w opakowaniu (np. w paczkach chipsów), zmniejszanie liczby sztuk produktu w opakowaniu zbiorczym.
Wpływ na wskaźniki gospodarcze Choć shrinkflacja jest postrzegana jako sposób na ukrycie wzrostu cen, urzędy statystyczne (w Polsce Główny Urząd Statystyczny) uwzględniają ją przy obliczaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI). Jeśli ciężar produktu zostaje zmniejszony, a cena pozostaje bez zmian, statystycy przeliczają to na wzrost ceny jednostkowej, co znajduje odzwierciedlenie w oficjalnych odczytach inflacji.
Aspekty prawne i ochrona konsumenta