Hełmo-czapka Mierosławskiego (inne nazwy: hełm Mierosławskiego, czapka z łopatą, rydlo-czapka, la pelle visière) - wynalazek Ludwika Mierosławskiego przeznaczony pierwotnie do użycia w powstaniu styczniowym, ale był też testowany później przez Belgów i Francuzów. Składał się z szpadla (rydla) umieszczonego w kieszeni rogatywki. Hełmo-czapka miała dwie funkcje: po pierwsze była to pewna forma hełmu mająca osłaniać głowę kosyniera i powodować rykoszetowanie pocisków trafiających w głowę. Po drugie było to narzędzie saperskie. Po wyciągnięciu szpadla z czapki i osadzeniu go na przenoszonym oddzielnie stylisku (trzonku), miało służyć to jako tradycyjny szpadel. Wynalazek się nie sprawdził i nie został nigdzie szerzej użyty.
Konstrukcja thumb|Musztra kosynierska z 1861, wyposażenie kosynierów: hełmo-czapka, tarczo-tornister thumb|Musztra kosynierska z 1861, wyposażenie kosynierów: hełmo-czapka, tarczo-tornister Po raz pierwszy informacja o hełmo-czapce pojawia się w książce Ludwika Mierosławskiego: „Mustra kosynierska” z 1861 r. Znajdują się tam rysunki (fig. 6), oraz taki oto opis (pisownia oryginalna):
Z hełmo-czapką powiązany był też trzonek do szpadla (fig. 5), który w następujący sposób został opisany w instrukcji (pisownia oryginalna):