Kapituła i zasady przyznawania Laureatów wyłania Kapituła Konkursu, w skład której wchodzą wybitni przedstawiciele polskiej nauki i kultury. Przez lata pracom tego gremium przewodniczyli cenieni historycy, m.in. profesorowie: Aleksander Gieysztor, Janusz Tazbir oraz Henryk Samsonowicz. W ostatnich latach funkcję przewodniczącego pełnił prof. Tadeusz Panecki.
Nagrody przyznawane są w trzech głównych kategoriach: Nagroda I stopnia – przyznawana zazwyczaj za całokształt działalności naukowej, badawczej lub artystycznej o znaczeniu ogólnopolskim. Nagroda II stopnia – za znaczące osiągnięcia badawcze, wydawnicze lub popularyzatorskie. Nagroda III stopnia – honorująca działania na rzecz ochrony dziedzictwa lokalnego i regionalnego.
Oprócz nagród głównych Kapituła przyznaje również wyróżnienia oraz wyróżnienia honorowe, często kierowane do instytucji, muzeów, stowarzyszeń oraz wydawnictw.
Laureaci i wyróżnieni Poniższa tabela przedstawia pełne zestawienie laureatów nagród oraz osób i instytucji wyróżnionych w poszczególnych edycjach konkursu.