Cechy charakterystyczne Jazz eksperymentalny nie posiada jednej, ujednoliconej estetyki, ale można wyróżnić kilka wspólnych cech:
Improwizacja jako rdzeń kompozycji – od indywidualnej po kolektywną. Eksperymenty z brzmieniem – stosowanie nietypowych instrumentów, elektroniki, mikrotonalności i nowych technik wykonawczych. Fuzje z innymi gatunkami – m.in. muzyka elektroniczna, noise, muzyka etniczna.
Relacja z innymi stylami Styl ten jest ściśle powiązany z terminami takimi jak jazz awangardowy czy free jazz. W literaturze często określa się jazz awangardowy jako podkategorię eksperymentalnego jazzu, szczególnie w kontekście historycznym: free jazz był jednym z pierwszych przejawów świadomego eksperymentowania w jazzie.
Przykładowi wykonawcy i projekty W nurcie eksperymentalnym można wyróżnić szerokie spektrum artystów i projektów, od radykalnych improwizatorów po zespoły integrujące elementy elektroniczne i akustyczne.