Ujęcia teoretyczne do połowy XX w. podkreślały wszechobecność hierarchii społecznych. W 1911 Robert Michels sformułował żelazne prawo oligarchii, które stwierdza, że niezależnie od celów i typu organizacji (autorytarna czy demokratyczna), wytwarza ona swoje elity, co prowadzi do spontanicznego wytwarzania się hierarchii. Hierarchie były podstawowym terminem opisu struktury wielu społeczeństw, czy to przednowoczesnych (podział na stany czy kasty) czy nowoczesnych (hierarchia klasowa). Louis Dumont, opierając się na funkcjonalizmie Talcotta Parsonsa ujmował hierarchię jako drabinę władzy. Za pomocą tego pojęcia analizował system kastowy w Indiach.
Współczesne koncepcje teoretyczne można podzielić na trzy nurty: Teorie psychologiczne - źródłem powszechności hierarchicznych typów organizacji jest natura ludzka. Np. zgodnie z teorią dominacji społecznej Jamesa Sidaniusa istnieje powszechna orientacja na dominację społeczną, która wyraża preferencję dla hierarchicznych relacji grupowych. teorie kontraktualne - źródłem porządków hierarchicznych są określone warunki w których strony zawierają umowy. Np.