Wydarzenia na świecie 1630 Cesarz Ferdynand II Habsburg odwołał Wallensteina z funkcji naczelnego wodza . Gustaw II Adolf wylądował na Pomorzu, rozpoczynając szwedzką fazę wojny trzydziestoletniej.
1631 Tilly zdobył Magdeburg, jednak został pokonany przez wojska szwedzkie w bitwie pod Breitenfeld. Gustaw II Adolf wkroczył do Moguncji. Wybuch Wezuwiusza.
1632 Zmarł Tilly, dowódca wojsk cesarskich, po odniesieniu ran w bitwie nad Lechem. Wallenstein ponownie objął dowództwo armii cesarskiej. Gustaw II Adolf zdobył Monachium. Gustaw II Adolf poległ w bitwie pod Lützen przeciwko wojskom Wallensteina. Tron Szwecji objęła jego córka Krystyna pod regencją Axela Oxenstierny, kontynuującego politykę Gustawa II Adolfa. Założono . 1633 Kozacy podporządkowali sobie obszary Kamczatki na Syberii. Francja zajęła Lotaryngię. Gian Lorenzo Bernini wykonał tabernakulum w bazylice św. Piotra w Rzymie. Jacques Callot stworzył cykl rycin „Nędze wojny”. Odbył się drugi proces Galileusza przed inkwizycją;