Dzięki stopniowemu procesowi konsolidacji politycznej i majątkowej zdołała ona przejąć kontrolę nad miastami i ich zależnymi okręgami wiejskimiJansen (1997)..
Od XV wieku, po silnym spadku demograficznym spowodowanym przez czarną śmierć, władza miejska zaczęła wyraźniej rozszerzać się na otaczające obszary wiejskieAmmannati (2020); Ginatempo (2002)..
Rodziny sprawujące urzędy i magistratury stopniowo utworzyły stosunkowo jednorodną grupę, która stała się szlachtą dzięki wyłącznej i dziedzicznej koncentracji funkcji ustawodawczych, wykonawczych oraz sądowniczych pierwszej instancjiMistruzzi di Frisinga (1963); De Luca (2010)..
W XVI wieku oligarchie miejskie utrwaliły ten proces, formalnie wykluczając inne grupy społeczne z organów władzy poprzez tzw. zamknięcia stanoweZenobi (1976)..
Były to środki prawno-instytucjonalne, które zastrzegały dostęp do urzędów wyłącznie dla szlachty i czyniły go w praktyce dziedzicznym w obrębie ograniczonej liczby rodzin.