Termin i definicje Nazwa wywodzi się z gr. apokalypsis („objawienie”). We współczesnych badaniach pojęcia „apokaliptycyzm” i „apokalipsa” nie są synonimami: pierwsze oznacza szerszy zespół motywów, postaw i wyobrażeń, związanych z bliskim przełomem dziejów, drugie zaś gatunek literacki, w którym wiedza o rzeczywistości ostatecznej, zostaje objawiona wybranemu człowiekowi przez Boga lub pośrednika, często anioła. Jako terminy badawcze oba pojęcia ukształtowały się dopiero w nowożytnej biblistyce. Zwłaszcza w XIX-wiecznych badaniach nad Księgą Apokalipsy i pokrewną literaturą żydowską oraz chrześcijańską.

W polskiej literaturze specjalistycznej termin ten bywa używany w różnym zakresie. W biblistyce odróżnia się często „apokaliptykę” jako gatunek literacki i zespół tekstów „eschatologię apokaliptyczną” jako doktrynę religijną, opartą na treści apokalips oraz „apokaliptycyzm”. W węższym sensie jako społeczność, ruch religijno-historyczny albo system myśli zbudowany na perspektywie eschatologicznej. W takim użyciu pojęcie nie oznacza po prostu potocznej wiary w katastrofalny koniec świata.