Często związany z poczuciem bliskości końca oraz z przekonaniem, że ukryty sens dziejów zostanie wkrótce objawiony.
Historia i religie Za jedno z najwcześniejszych źródeł apokaliptycyzmu, uchodzi zaratusztrianizm, natomiast pełniejszy rozwój tego typu wyobrażeń, nastąpił w judaizmie z okresu Drugiej Świątyni, następnie w chrześcijaństwie i islamie.
W judaizmie i wczesnym chrześcijaństwie, apokaliptycyzm rozwijał się zwłaszcza wtedy gdy dowiadczenie polityczne i zagrożenia religijnego kryzysu, skłaniało do odczytywania historii w perspektywie kosmicznego konfliktu oraz rychłej ingerencji Boga. W chrześcijaństwie szczególne znaczenie miały oczekiwania związane z paruzją i interpretacją Apokalipsy św. Jana. W późniejszych epokach idee apokaliptyczne wielokrotnie powracały w ruchach odnowy religijnej i w reakcji na wojny, epidemie lub głębokie przemiany społeczne.
Formy świeckie Współcześnie, termin bywa stosowany także szerzej, do świeckich wizji końca cywilizacji lub wielkiego przesilenia historycznego. Mogą one przyjmować postać narracji o wojnie nuklearnej, katastrofie ekologicznej, załamaniu technologicznym albo teorii spiskowych, nawet jeśli nie odwołują się bezpośrednio do religii.