II wojna światowa Wraz z wybuchem II wojny światowej 37 Pułk Piechoty został przeniesiony w rejon Saarpfalz, skąd wiosną 1940 roku zaczynał swój szlak bojowy od inwazji na Francję. W styczniu 1941 roku Alexander Hartmann został awansowany na generała majora (niem. Generalmajor), następnie w marcu tegoż roku został przeniesiony do Führerreserve. 28 marca objął dowodzenie nad 71 Dywizją Piechoty, na której czele wziął udział w inwazji na Związek Radziecki. W listopadzie dywizja została przeniesiona na zachód w celu uzupełnienia strat.

Wiosną 1942 roku Hartmann wraz ze swoją dywizją wrócił na południowy odcinek frontu, gdzie w składzie 6 Armii generała Friedricha Paulusa wziął udział w bitwie stalingradzkiej. Podczas gdy 6 Armia została okrążona w kotle, Hartmann pozostał ze swoją jednostką. Zlokalizowana w wąwozie w pobliżu rzeki Carycy kwatera główna dowództwa dywizji, którą stanowiły solidnie zbudowane piętrowe bunkry połączone siecią brukowanych ścieżek i schodów zyskała miano "Hartmannstadt". W grudniu 1942 roku został awansowany na generała porucznika (niem. Generalleutnant). Przed świętami Bożego Narodzenia Hartmann wezwał na naradę swoich podoficerów odpowiedzialnych za dywizyjny park maszyn i jego stan techniczny.