Sen Jakuba – nowela fantastyczna Bolesława Prusa z 1875 roku. Fabuła przedstawia losy młodego Żyda, Jakuba Kapłona, który przeżywa sen, w którym staje na czele masowej, nieudanej emigracji Żydów do Palestyny.
Utwór jest uważany przez badaczy jako wczesny tekst wyrażający zainteresowanie Prusa tematyką żydowską, dotyczący tematów takich jak asymilacja Żydów, krytyka tradycyjnego wychowania żydowskiego, będący także refleksją nad strukturą społeczną diaspory oraz zapowiedzią późniejszych zainteresowań Prusa syjonizmem.
Historia Utwór ukazał się w marcu 1875 r. w „Kurierze Warszawskim” (nr 54 i 55). Był przedrukowany m.in. w 1895 w tomie Opowiadania Wieczorne, i wielu późniejszych zbiorach Prusa (m.in. edycje z lat 1934–1936 i 1948-1952)Teresa Tyszkiewicz, Bolesław Prus, w: Dawni pisarze polscy od początków piśmiennictwa do Młodej Polski. Przewodnik biograficzny i bibliograficzny, tom III: Mia–R (koordynacja całości Roman Loth), Warszawa 2002, s. 300–301..
Przetłumaczony na j. rosyjski w 1896 i ponownie w 1900 (w tłumaczeniu M. de Waldiena).