Historia Tarnowa – dzieje miasta Tarnowa w Małopolsce. Miasto zostało lokowane w 1330 roku. Tarnów był miastem prywatnym do 1787 roku. Pierwszymi właścicielami miasta byli Tarnowscy herbu Leliwa, ostatnimi Sanguszkowie. Największy rozwój przypada na wiek XVI, kiedy dziedzicem Tarnowa był Jan Tarnowski, hetman wielki koronny.

Prehistoria Badania archeologiczne wykazały, że na obszarze dzisiejszego miasta osadnictwo pojawiło się już w epoce mezolitu. Odkryto również pojedyncze znaleziska z epoki neolitu. Tuż przy granicach miasta istniały obozowiska ludności kultury mierzanowickiej (epoka brązu) oraz kultury łużyckiej (epoka żelaza). W okresie wpływów rzymskich (I-V w.) na obszarze obecnego miasta dominowała kultura przeworska. Nie zachowały się ślady kultury wczesnosłowiańskiej (V–VI w.). mały|Zamek Tarnowskich w czasach Spycimira Leliwity (rys. K. Moskal)We wczesnym średniowieczu obszar dzisiejszego miasta należał do państwa Wiślan. W VIII w. na Górze św. Marcina powstała osada, sto lat później zbudowano tu wieloczłonowy gród o powierzchni ponad 20 ha. Gród mogło zamieszkiwać kilkaset osób. W drugiej połowie X wieku ziemie Małopolski przyłączono do księstwa czerskiego, a następnie przyłączono do nowo powstałego państwa Mieszka I. Na początku XI wieku gród na Górze św. Marcina upadł.