mały|Zwarta grupa galaktyk HCG 16 na obrazie z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a Grupy i gromady galaktyk – układy galaktyk związanych wzajemnym przyciąganiem grawitacyjnym, czyli utrzymywanych razem przez własną grawitację, a nie tylko widocznych blisko siebie na niebie. Obejmują zarówno niewielkie zespoły liczące od kilkunastu do kilkudziesięciu galaktyk, jak i masywne gromady zawierające ich setki albo tysiące. Są to największe znane struktury Wszechświata związane w całości grawitacyjnie. W hierarchicznej budowie kosmosu stanowią poziom pośredni między pojedynczymi galaktykami a większymi, luźniejszymi strukturami, takimi jak supergromady i włókna, które nie są już utrzymywane wyłącznie grawitacją.
Granica między grupą a gromadą nie jest ostra. W praktyce grupami nazywa się mniejsze i mniej masywne układy. Mają one często masy rzędu 1013 mas Słońca i rozmiary około 1–2 megaparseków (Mpc, czyli kilku milionów lat świetlnych). Gromady są zwykle masywniejsze: osiągają masy 1014–1015 mas Słońca, rozmiary kilku Mpc i większy rozrzut prędkości galaktyk (różnice prędkości, z jakimi galaktyki poruszają się wewnątrz układu).